De Franse filosoof en arts Julien Offray de La Mettrie (1709–1751) verzette zich tegen het substantiedualisme van Descartes. Vanuit zijn ervaring als arts zag hij dat veranderingen in het lichaam vaak samenhangen met veranderingen in denken, voelen en gedrag. Dit bracht hem tot een radicaal andere conclusie over de mens.
In zijn beroemde boek L’Homme Machine (De mens een machine) verdedigt De La Mettrie het standpunt dat de mens volledig lichamelijk is. Er bestaat volgens hem geen aparte ziel of geest die losstaat van het lichaam. Alles wat wij denken, voelen en ervaren is uiteindelijk het resultaat van lichamelijke processen.
Daarom wordt De La Mettrie gezien als een monist: hij gaat ervan uit dat er slechts één substantie bestaat. Daarnaast is hij een materialist, omdat hij stelt dat alles wat bestaat uiteindelijk uit materie bestaat.
Volgens De La Mettrie verschilt de mens niet principieel van dieren. Mensen beschikken misschien over meer complexe vermogens, maar dat verschil is volgens hem slechts een gradueel verschil. Mens en dier behoren tot dezelfde natuurlijke werkelijkheid en functioneren volgens vergelijkbare biologische principes.
Zijn mensbeeld wordt vaak samengevat met de uitspraak dat de mens een zeer ingewikkelde (vlees)machine is. Waar Descartes nog sprak over een onstoffelijke geest, probeert De La Mettrie alle menselijke eigenschappen te verklaren vanuit het lichaam zelf.
Deze visie roept nieuwe vragen op. Als mensen niets meer zijn dan complexe biologische machines, hoe moeten we dan denken over emoties, bewustzijn, en vrije wil?
Auteur: A. Bulder