De Franse filosoof Simone de Beauvoir (1908–1986) paste het existentialisme van Sartre toe op de positie van vrouwen in de samenleving.
“Je wordt niet als vrouw geboren, maar tot vrouw gemaakt.”
De Beauvoir is bekend geworden door haar uitspraak: “Je wordt niet als vrouw geboren, maar tot vrouw gemaakt.” Daarmee bedoelt zij niet dat biologische verschillen tussen mannen en vrouwen niet bestaan.Volgens De Beauvoir worden wij inderdaad geboren met een bepaald geslacht. Op biologisch vlak kun je volgens haar spreken van bijvoorbeeld een jongetje. Ze ontkent ook niet dat er biologisch gezien verschillen zijn tussen jongens en meisjes. Zo hebben meisjes een baarmoeder en jongens niet. Volgens haar hebben deze biologische verschillen echter geen invloed op iemands waarde, mogelijkheden of maatschappelijke positie.
De Beauvoir stelt dat niet zozeer ons geslacht het verschil maakt tussen man en vrouw, maar de sociale en economische rol die eraan toegekend wordt. Zo zouden vrouwen echt zorgzaam zijn en mannen goed zijn in ruimtelijk inzicht. Vrouwen daardoor beter af in de zorgsector dan mannen.
Maar is dit écht van nature zo? Volgens De Beauvoir niet. Zij stelt dat zorgzaam zijn en ruimtelijk inzicht hebben aangeleerd is. Wanneer kinderen spelen met poppen, leren ze te zorgen. Wanneer kinderen spelen met gereedschappen, leren ze ruimtelijk inzicht. Daar zit het belangrijke punt, volgens De Beauvoir!
Meisjes krijgen namelijk vanaf de geboorte als ’typische meisjesspeelgoed’ zoals poppen, knuffels, zacht en roze speelgoed. Ze leren dan al om bescheiden te zijn, te zorgen voor anderen en niet te bazig te zijn.
Jongens krijgen vaak ’typische jongensspeelgoed’. Denk maar aan politieauto’s, gereedschap en technische lego. Op die manier leren jongens de rol in te nemen die bij een jongens horen.
Het wordt kinderen al vanaf de geboorte geleerd om een bepaalde rol aan te nemen. Die rol is dus gebaseerd op een biologisch verschil. Je wordt biologisch als meisje/jongen geboren, maar dus tot vrouw/man gemaakt!
Dit wordt niet bewust gedaan, maar het heeft wel grote gevolgen. Het heeft er namelijk voor gezorgd dat een biologisch verschil grote gevolgen heeft op sociaal en economische vlak. De vrouw is namelijk altijd De Ander.
Daarnaast stelt zij dat de man in veel samenlevingen wordt gezien als de norm. De vrouw wordt vervolgens beschreven als wat de man niet is: de Ander. We spreken bijvoorbeeld vaak over een “vrouwelijke arts”, “vrouwelijke filosoof” of “vrouwelijke scheidsrechter”, terwijl het beroep van mannen meestal geen extra aanduiding krijgt (denk aan WNBA en NBA, en geen MNBA). Dit laat volgens De Beauvoir zien dat mannelijkheid vaak als vanzelfsprekend wordt beschouwd.
Volgens De Beauvoir leidt dit verschil tussen de ‘standaard’ (man) en de ‘Ander’ (vrouw) tot ongelijkheid. Daarom pleit zij voor gelijkheidsdenken. Biologische verschillen mogen volgens haar nooit een rechtvaardiging vormen voor sociale, economische of culturele ongelijkheid. Mannen en vrouwen moeten als gelijken worden behandeld en dezelfde mogelijkheden krijgen om zichzelf te ontwikkelen.
Auteur: A. Bulder