Niet elke theorie die iets over de werkelijkheid zegt, is automatisch wetenschap. Denk bijvoorbeeld aan astronomie en astrologie. Beide gaan over sterren en planeten en beide doen uitspraken over de werkelijkheid. Toch beschouwen we doorgaans astronomie als wetenschap en astrologie meestal niet.
Astronomie bestudeert sterren, planeten en andere hemellichamen met behulp van waarnemingen, metingen en natuurkundige theorieën. Astrologie beweert dat de stand van sterren en planeten invloed heeft op gebeurtenissen en persoonlijkheidskenmerken van mensen, bijvoorbeeld via horoscopen. Veel van deze voorspellingen zijn echter vaag of moeilijk te controleren.
Wanneer noemen we iets wetenschap?
Deze vraag staat bekend als het demarcatieprobleem. Filosofen proberen hierbij een demarcatiecriterium te vinden: een maatstaf waarmee we goede wetenschap kunnen onderscheiden van pseudowetenschap. Het woord pseudo komt uit het Grieks en betekent “vals”. Pseudowetenschap verwijst dus naar theorieën die zich als wetenschap presenteren, maar niet aan de eisen van wetenschappelijk onderzoek voldoen.
Door de geschiedenis heen hebben verschillende filosofen geprobeerd zo’n criterium te formuleren.
Auteur: A. Bulder